बाजेको पात्रो : नेपाली राशिफल र पात्रोEN
दिन १

पहिलो दिन: अर्जुनको दुविधा र गीताको उपदेश

युद्ध सुरु हुनुअघि नै अर्जुनले धनु राखिदिए; कृष्णले गीता सुनाए

दुवै सेना आमनेसामने उभिएपछि अर्जुनले कृष्णलाई रथ दुई सेनाको बीचमा लैजान भने। त्यहाँ उनले देखे — उताबाट लड्न तयार पितामह भीष्म, गुरु द्रोण, काका, दाजुभाइ, मामा, साथी र आफन्त। जसको काखमा खेलेर हुर्किएँ, तिनैमाथि बाण कसरी चलाउँ भन्ने पीडाले उनको शरीर काँप्यो। गाण्डीव धनु हातबाट खस्यो र उनी रथमा थचक्क बसे।

संस्कृत श्लोक
सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति।
वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते॥
— भगवद्गीता १.२९

(अर्जुन भन्छन्) मेरा अङ्ग शिथिल भइरहेका छन्, मुख सुकिरहेको छ, शरीर काँपिरहेको छ र रौँ ठाडा भएका छन्।

युद्धअघि कृष्णलाई आफ्नो पक्षमा माग्न दुर्योधन र अर्जुन एकै दिन द्वारका पुगेका थिए। कृष्णले दुवैलाई भने — “एकातिर मेरो विशाल नारायणी सेना छ, अर्कोतिर म एक्लै, जो युद्धमा हतियार उठाउने छैन।” अर्जुनले निःशस्त्र कृष्णलाई रोजे; दुर्योधन ठूलो सेना पाएर खुसी भए। यसरी कृष्ण अर्जुनका सारथि बने। आज कुरुक्षेत्रमा तिनै सारथिले रथ दुई सेनाको बीचमा रोके, र संसारले भगवद्गीता सुन्यो।

युद्ध सुरु हुनुअघि नै अर्जुनले धनु राखिदिए; कृष्णले गीता सुनाए

अर्जुनका तर्क बलियो थिए — आफन्त मारेर पाएको राज्यमा के सुख? कुल नष्ट भए परम्परा र धर्म पनि नष्ट हुन्छ। उनले भने, “यिनीहरूले मलाई मारे पनि म यिनलाई मार्न चाहन्नँ।” कृष्ण पहिले मुस्कुराए, अनि बिस्तारै सम्झाए — तिमी जसको शोक गर्दैछौ, उनीहरू शरीर मात्र होइनन्; र अन्याय रोक्ने कर्तव्यबाट भाग्नु दया होइन, मोह हो। अठार अध्याय र सात सय श्लोकमा फैलिएको यो संवाद युद्ध सुरु हुनुअघिको केही क्षणमा भयो, तर यसले हजारौँ वर्षदेखि मानिसलाई बाटो देखाउँदै आएको छ।

त्यसपछि कृष्णले अर्जुनलाई जुन ज्ञान दिए, त्यही भगवद्गीता हो — आत्मा अमर छ, शरीर मात्र बदलिन्छ; फलको चिन्ता नगरी आफ्नो धर्मअनुसार कर्म गर; र सबै कुरा मलाई सुम्पेर निडर होऊ। कृष्णले अर्जुनलाई आफ्नो विश्वरूप पनि देखाए। अन्त्यमा अर्जुनले भने — “मेरो मोह नष्ट भयो, अब म तिम्रो वचन पालन गर्छु।” उनले फेरि गाण्डीव उठाए।

संस्कृत श्लोक
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन।
मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि॥
— भगवद्गीता २.४७

तिम्रो अधिकार कर्ममा मात्र छ, त्यसको फलमा कहिल्यै होइन। फलको लोभले कर्म नगर, तर कर्म नगर्नेतर्फ पनि नलाग।

Read in English