आठौँ दिन: इरावानको बलिदान
अर्जुनपुत्र इरावानले शकुनिका भाइहरूलाई ढाले, तर राक्षस अलम्बुषको हातबाट मारिए
आठौँ दिन इरावानले घोडसवार सेना लिएर गान्धारतर्फ आक्रमण गरे। शकुनिका भाइहरू — गज, गवाक्ष, वृषभ, चर्मवान्, आर्जव र शुक — उनीसँग लड्न आए। इरावानले वीरतापूर्वक लडेर तीमध्ये धेरैलाई मारे। रिसाएका दुर्योधनले मायावी युद्धमा निपुण राक्षस अलम्बुषलाई इरावानविरुद्ध पठाए।
युद्धको बीचमा इरावानका नाग आफन्तहरू उनको सहायतामा आए। अलम्बुषले यो देखेर गरुडको रूप धारण गरे — नागहरूको परम्परागत शत्रु। गरुडरूपी अलम्बुषले नागहरूलाई तितरबितर पारे, र त्यही क्षण इरावान एक्लै परे। पहिलेनै धेरै शत्रु ढालेका, थकित इरावानले अन्तिम सासम्म तरवार चलाए।
इरावान र अलम्बुषबीच लामो र भयानक युद्ध भयो; दुवैले मायावी रूप धारण गरे। अन्त्यमा अलम्बुषले इरावानको शिर काटे। यो खबर सुनेर अर्जुन शोकले भरिए र भने — “यस युद्धमा यति धेरै आफन्त किन मरिरहेका छन्?” छोराको मृत्युले अर्जुनलाई झनै कठोर बनायो।
इरावानको मृत्युको खबरले घटोत्कच पनि रिसाए, किनकि दुवै पाण्डवका छोरा र एकअर्काका दाजुभाइ थिए। अर्जुनलाई यो खबर युद्धभूमिको अर्को भागमा मिल्यो। उनले कृष्णसँग भने, “विदुरले पहिले नै भनेका थिए — यस युद्धमा दुवैतर्फ भयङ्कर विनाश हुनेछ। धनका लागि यति धेरै छोराहरू मरिरहेका छन्।” कृष्णले उनको काँध समातेर मौन सान्त्वना दिए।
न जायते म्रियते वा कदाचिन्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमाने शरीरे॥आत्मा कहिल्यै जन्मँदैन, कहिल्यै मर्दैन। यो अजन्मा, नित्य, शाश्वत र पुरानो छ। शरीर मारिँदा पनि आत्मा मारिँदैन।