बाजेको पात्रो : नेपाली राशिफल र पात्रोEN
शिव र पार्वती

कामदेव भस्म र शिव-पार्वती विवाह

पार्वतीको व्रत, कामदेवको बाण, इन्द्रको भेषमा शिवको परीक्षा र विवाह

विष्णुको उपदेशअनुसार पार्वतीले साथीहरूसँग पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि व्रत सुरु गरिन् — नङ काटेर, स्नान गरेर, एक छाक खाएर र मध्याह्नमा शिवको पूजा गरेर। एक महिनापछि माघ शुक्ल पूर्णिमाका दिन उनले विधिपूर्वक स्वस्थानी परमेश्वरीको पूजा, ध्यान र स्तुति गरिन्। उता इन्द्र चिन्तित भए — शिव-पार्वतीको छोराले मात्र तारकासुर मार्न सक्छ, तर शिव त सतीको मृत्युपछि काम-क्रोध त्यागेर तपस्यामा छन्।

देवताहरूले कामदेवलाई शिवको तपस्या भङ्ग गर्न पठाउने निधो गरे। कामदेव पत्नी रतिसँग गए र शिवमाथि कामबाण हाने। ध्यान भङ्ग भएपछि शिवले तेस्रो नेत्र खोले र कामदेव त्यहीँ भस्म भए। रति रुँदै पति फर्काइदिन बिन्ती गरिन्। शिवले भने — “यस युगमा होइन, तर द्वापरको अन्त्यमा कामदेव कृष्णका छोरा प्रद्युम्न भएर जन्मिनेछन् र तिमी फेरि उनलाई पाउनेछ्यौ।”

पार्वतीको व्रत, कामदेवको बाण, इन्द्रको भेषमा शिवको परीक्षा र विवाह

त्यसपछि सती पार्वती भएर जन्मिएको थाहा पाएर शिव इन्द्रको भेषमा, हातमा वज्र लिएर र ऐरावतमा चढेर पार्वतीकहाँ गए। उनले भने — “शिव त भस्म लगाउने, सर्प बोक्ने बौलाहा हुन्; बरु मसँग बिहे गर।” पार्वती क्रोधित भएर श्राप दिन तयार भइन्। तब शिवले आफ्नो असली रूप देखाए, उनको भक्तिको प्रशंसा गरे र ज्योतिस्वरूपको दर्शन दिए। पार्वतीले स्तुति गरिन् र शिव हिमालय र मेनाकहाँ गएर विवाहको प्रस्ताव राखे। हिमालय अत्यन्त खुसी भए।

संस्कृत श्लोक
वागर्थाविव सम्पृक्तौ वागर्थप्रतिपत्तये।
जगतः पितरौ वन्दे पार्वतीपरमेश्वरौ॥
— कालिदास, रघुवंश १.१

शब्द र अर्थझैँ एकअर्कासँग जोडिएका, संसारका माता-पिता पार्वती र परमेश्वर (शिव) लाई, शब्द र अर्थको सही ज्ञान पाउन म वन्दना गर्छु।

अक्षय तृतीयाको शुभ दिन विवाह तोकियो। ब्रह्माले विधि गरे, ब्राह्मणले वेद पढे र अप्सराहरू नाचे। विधिका क्रममा हिमालयले शिवको गोत्र सोधे। शिव टाउको निहुराएर चुप लागे र कसैले जवाफ दिन सकेन। त्यही बेला नारद आइपुगे र भने — “शिवका आमाबुबा, जात र गोत्र छैनन्; उनी नै संसारको सृष्टि, पालन र संहार गर्ने परमेश्वर हुन्।” सबैले यो कुरा स्विकारे। पार्वतीले शिवलाई माला लगाइदिइन्, तीन पटक परिक्रमा गरिन् र गोडामा ढोगिन्। हिमालयले सबै पाहुनालाई भोजन र दान दिएर बिदा गरे।

Read in English