बाजेको पात्रो - हाम्रो राशिफलEN
शिव र पार्वती

किरातेश्वर र गौरीघाट

व्रत संसारमा फैलाउने पार्वतीको इच्छा, श्लेष्मान्तक वनमा किरात-किरातिनी र कैलास प्रवेश

व्रत पूरा भएपछि पार्वतीले शिवलाई आठ-आठवटा रोटी, अक्षता, फूल, पान र सुपारी प्रसाद चढाइन् र बिन्ती गरिन् — “संसारमा धेरै दुःखी, गरिब, पति वा सन्तान नभएका मानिस छन्। यो व्रत उनीहरूसम्म पुगोस्।” शिवले भने — “अश्वत्थामा ऋषिलाई रसातल पठाऊ, उनले त्यहाँ यो व्रत सिकाउनेछन्।” पार्वतीले अश्वत्थामालाई पूरा विधि सिकाएर पठाइन्।

एक दिन शिव पार्वतीको चलाखी जाँच्न लुके। पार्वतीले खोजेर भेटिन् र किन छोडेर गएको सोधिन्। शिवले त्यसपछि किरात शिकारीको भेष धरे र धनु र त्रिशूल लिएर श्लेष्मान्तक वनमा घुम्न थाले। पार्वती पनि सुन्दरी किरातिनी बनेर एउटा ठूलो रूखमुनि बसिन्। किरातिनीको रूपमा मोहित शिवले सोधे — “तिमी को हौ?” उनले भनिन् — “म तपस्या गर्दैछु, जङ्गली जनावरसँग डराउँदिनँ।” दुवै धेरै दिन त्यही रूखमुनि बसे।

व्रत संसारमा फैलाउने पार्वतीको इच्छा, श्लेष्मान्तक वनमा किरात-किरातिनी र कैलास प्रवेश

एक दिन पार्वतीले आकाशवाणी सुनेझैँ गरिन् — “कैलास धेरै समयदेखि सुनसान छ, महादेव फर्किनुपर्छ।” शिवले अँगालो हाल्न खोज्दा पार्वतीले भनिन् — “म महादेवबाहेक कसैलाई पति मान्दिनँ।” शिवले ज्योतिस्वरूप देखाए। तर पार्वतीले आफूलाई माइतीतिर डोर्‍याउँदै लगेको बुझेर लाजले शिव अन्तर्धान भए र श्लेष्मान्तक वनको उत्तरमा किरातेश्वर शिवलिङ्ग बने। पार्वतीले ध्यानले त्यो लिङ्ग पत्ता लगाइन्, हरेक दिन बागमतीमा स्नान गरेर किरातेश्वरको षोडशोपचार पूजा गर्न थालिन्। उनले स्नान गर्ने ठाउँ गौरीघाट कहलायो।

संस्कृत श्लोक
मन्दाकिनीसलिलचन्दनचर्चिताय नन्दीश्वरप्रमथनाथमहेश्वराय।
मन्दारपुष्पबहुपुष्पसुपूजिताय तस्मै मकाराय नमः शिवाय॥
— शिव पञ्चाक्षर स्तोत्र, श्लोक २

मन्दाकिनी (गङ्गा) को जल र चन्दनले लेपिएका, नन्दी र प्रमथगणका स्वामी महेश्वर, मन्दार र अनेक फूलले पूजिएका — “म” अक्षरले जनाइने ती शिवलाई नमस्कार।

पार्वतीको भक्तिले प्रसन्न भएर शिव प्रकट भए। पार्वतीले सोधिन् — “मलाई किन यसरी जाँच्नुभयो?” शिवले अँगालो हालेर उनलाई हिमालयको घर लगे। हिमालयले चौरासी व्यञ्जनले सत्कार गरे। केही दिनपछि शिवले भने — “सतीको मृत्युपछि कैलास सुनसान छ, अब फर्किनुपर्छ।” शिवले हिमालयलाई “बुबा” भनेर सम्बोधन गर्दा उनी गद्गद भए। हिमालयले दुवैलाई वस्त्र दिएर पूजा गरे र स्तुति गाए। शिवले हिमालय र मेनालाई आशीर्वाद दिए र पार्वतीलाई काखमा राखेर नन्दीमा चढी कैलास फर्के।

Read in English